Nacionalni park “Drina”

Nacionalni park „Drina“ posjeduje izuzetne prirodne vrijednosti. Osnovne vrijednosti su staništa endemičnih i reliktnih biljnih vrsta, prije svega Pančićeve omorike te klisurasto- kanjonska dolina rijeke Drine i njenih pritoka. Ovo područje čini jedinstveni kompleks, odnosno dio dinarske Starovlaško-raške visije.

Klisurasto-kanjonska dolina rijeke Drine na pojedinim mjestima ima odlike kanjona sa strmim, vertikalnim stranama. Najmarkantnija je na ušću Crnog potoka gdje maksimalna dubina kanjona iznosi 976 metara. Drina se u obuhvatu zaštićenog područja odlikuje specifičnim laktastim skretanjem u blizin ušća Crnog potoka. Dotadašnji pravac sjevera mijenja za više od 90 stepeni i dalje teče pravcem od sjeverozapada ka jugoistoku. Po svojim dimenzijama i specifičnom pravcu pružanja klisurasto-kanjonska dolina Drine je jedinstvena i kao takva jedna od najznačajnijih riječnih dolina u Republici Srpskoj, ali i u cijelom pojasu Dinarida. Veoma značajna i markantna je klisurasto-kanjonska dolina Crnog potoka čije izvorište se nalazi na preko 1100 metara nadmorske visine i nakon samo 6 kilometara toka do ušća u Drinu savlađuje pad od preko 800 metara.

Izuzetnoj vrijednosti područja doprinosi prisustvo Pančićeve omorike (Picea omorika), koja je endemična i tercijarno reliktna vrsta. Nekada je ova vrsta bila široko rasprostranjena u Evropi, a danas je njen areal ograničen na prostor oko srednjeg toka Drine. U Bosni je rasprostranjena na području opština Rogatice, Srebrenice, Foče, Čajniča i Višegrada. Najrazvijenije populacije Pančićeve omorike su prisutne na više lokaliteta (Gostilja, Stolac, Radomišlja, Žepa, Gvozna), a u Srbiji opstaje i raste na planini Tari gdje je zaštićena u okviru Nacionalnog parka „Tara“.

Ova oblast na krajnjem istoku Bosne i Hercegovine, odnosno Republike Srske u središnjem toku rijeke Drine predstavnja posebno geografsko područje sa specifičnim etnografskim osobinama. Osat je gotovo cijelim vremenom svog postojanja predstavljao i administrativnu cijelinu nekada manjeg a nekada većeg ranga.

Osat se prvi put spominje u ugovoru kojeg su u Tati 1426. godine potpisali ugarski kralj Žigmund i srpski despot Stefan Lazarević. U tom ugovoru Osat se navodi u izmjenjenom obliku OZACH. Ovaj ugovor prerdmet je razmatranja dr Ljudevit Talocija u prilogu pod nazivom “ K historiji despostske porodice Branković “ kojeg je objavio Glasnik zemaljskog muzeja. Kao dodatak ovom radu u broju 3., GZM iz iste godine profesor travničke gimnazije Aleksandar Hofner objavljuje članak “ Položaj nekih mjesta u povelji kralja Sigismunda od god. 1426.“ u kojem potvrđuje položaj Osata uz navođenje, danas, već opšte poznatog fra Jukićevog opisa Osata ali i malo poznatog opisa Osata koji je dao Hadži Kalfa u kome kaže “ kadiluk Ossad blizu Valjeva ,23 dana od Carigrada okružen kotarima užičkim , višegradskim i srebreničkim ;drugo ime tomu kadiluku je Šahin-Juvassi“ (Sokolovo gnijezdo to jest Soko u Srbiji“ ).

Za grad Brodar koji se nalazio na planini Bujak , Hofner daje mogućnost da je bio smješten iznad današnjeg sela Bujakovića u blizini Skelana ( iznad Bujakovića postoji uzvišenje Kulina),ali dodaje i da na ušću Lima u Drinu postoji planina Bujak.

O postanku i značenju riječi Osat ima više verzija , koje su rađene “ u pogrešnim fonetskim transkripcijama i morfološki i derivacionim analogijama ,takvi stavovi su najbliži naivnoj narodnoj etimologiji“.

U stručnoj literaturi bilo je više pokušaja da se odrede granice Osata kao specifične etnogeografske oblasti .Te granice razlikuju se od autora do autora pri čemu se misli na zapadnu granicu , jer ostale tri čini rijeka Drina pa stoga su neupitne.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *